- Gardner, insan zekâsının tek bir g faktörüyle değil, farklı sorunları çözmeye ve değer üretmeye yarayan ayrı yeteneklerle açıklanması gerektiğini ileri sürdü.
- Gardner'ın listelediği zekâlar şunlardır: dilsel, mantıksal-matematiksel, uzamsal, müziksel, bedensel-kinestetik, kişilerarası, içsel ve doğacı zekâ.
- Eleştirmenler, Gardner'ın 'zekâ' dediği bazı yeteneklerin aslında yetenek, beceri ya da kişilik özelliği olarak görülebileceğini belirtir.
- Çoklu zekâ kuramı, öğretmenler arasında büyük ilgi görmüş ve öğrencilerin farklı güçlü yönlerine değer veren bir bakış açısını yaygınlaştırmıştır.
Çoklu zekâ kuramı neyi savunur?
Gardner, insan zekâsının tek bir g faktörüyle değil, farklı sorunları çözmeye ve değer üretmeye yarayan ayrı yeteneklerle açıklanması gerektiğini ileri sürdü. Her zekânın kendine özgü beyin sistemleri, gelişim süreci ve sembol dünyası olduğunu savundu. Böylece zekânın çok daha geniş ve insancıl bir tanımını önerdi.
Sekiz zekâ türü hangileridir?
Gardner'ın listelediği zekâlar şunlardır: dilsel, mantıksal-matematiksel, uzamsal, müziksel, bedensel-kinestetik, kişilerarası, içsel ve doğacı zekâ. İlk yedisi 1983'te tanımlanmış, doğacı zekâ daha sonra eklenmiştir. Gardner ayrıca varoluşsal zekâ olasılığını da tartışmış ancak onu kesin bir tür olarak listelemekte temkinli davranmıştır.
Kuram neden eleştiriliyor?
Eleştirmenler, Gardner'ın 'zekâ' dediği bazı yeteneklerin aslında yetenek, beceri ya da kişilik özelliği olarak görülebileceğini belirtir. Daha temel itiraz, kuramın test edilebilir ölçümler ve doğrulayıcı ampirik kanıt üretmemesi ve farklı zekâların gerçekten bağımsız olduğunu gösteren verinin zayıf olmasıdır. Pozitif manifold bulgusu, bu yeteneklerin tamamen ayrı olduğu görüşüyle de gerilim içindedir.
Kuramın eğitimdeki etkisi nedir?
Çoklu zekâ kuramı, öğretmenler arasında büyük ilgi görmüş ve öğrencilerin farklı güçlü yönlerine değer veren bir bakış açısını yaygınlaştırmıştır. Ne var ki bunu 'öğrenme stilleri' uygulamalarına dönüştüren yöntemlerin öğrenmeyi artırdığına dair güçlü kanıt bulunmamaktadır. Kuramın asıl katkısı bilimsel bir ölçüm modelinden çok, eğitime esin veren geniş bir çerçeve olmasıdır.