- Sternberg zekâyı üç birbiriyle ilişkili boyuta ayırır: analitik zekâ (çözümleme, değerlendirme ve karşılaştırma), yaratıcı zekâ (yeni durumlarla baş etme ve özgün fikirler üretme) ve pratik zekâ (bilgiyi günlük yaşama uygulama ve çevreye uyum sağlama).
- Analitik zekâ, geleneksel IQ testlerinin ölçtüğü problem çözme ve akıl yürütme becerilerine en yakın bileşendir.
- Pratik zekâ, çoğunlukla açıkça öğretilmeyen ve deneyimle edinilen 'örtük bilgiye' dayanır; yani işyerinde veya günlük hayatta neyin işe yaradığını sezme becerisidir.
- Bazı araştırmacılar, pratik ve yaratıcı zekânın genel zekâ g'den gerçekten bağımsız olduğunu gösteren kanıtların yeterince güçlü olmadığını savunur.
Üçlü zekâ kuramının üç bileşeni nedir?
Sternberg zekâyı üç birbiriyle ilişkili boyuta ayırır: analitik zekâ (çözümleme, değerlendirme ve karşılaştırma), yaratıcı zekâ (yeni durumlarla baş etme ve özgün fikirler üretme) ve pratik zekâ (bilgiyi günlük yaşama uygulama ve çevreye uyum sağlama). Bu üç boyut birlikte 'başarılı zekâyı' oluşturur.
Analitik zekâ geleneksel IQ'dan farklı mıdır?
Analitik zekâ, geleneksel IQ testlerinin ölçtüğü problem çözme ve akıl yürütme becerilerine en yakın bileşendir. Sternberg, klasik testlerin neredeyse yalnızca bu boyutu ölçtüğünü ve yaratıcı ile pratik zekâyı görmezden geldiğini öne sürer. Ona göre bu eksiklik, testlerin gerçek yaşam başarısını tam yansıtamamasının başlıca nedenidir.
Pratik zekâ ve örtük bilgi nedir?
Pratik zekâ, çoğunlukla açıkça öğretilmeyen ve deneyimle edinilen 'örtük bilgiye' dayanır; yani işyerinde veya günlük hayatta neyin işe yaradığını sezme becerisidir. Sternberg, bunu bazen 'sokak zekâsı' olarak da tanımlar. Örtük bilgi ölçümlerinin iş performansını öngörebildiğine dair bulgular sunulmuştur, ancak bu ölçümlerin g'den ayrı bir yapı olup olmadığı tartışmalıdır.
Kurama yönelik eleştiriler nelerdir?
Bazı araştırmacılar, pratik ve yaratıcı zekânın genel zekâ g'den gerçekten bağımsız olduğunu gösteren kanıtların yeterince güçlü olmadığını savunur. Ayrıca Sternberg'in geliştirdiği ölçme araçlarının yaygın olarak doğrulanmadığı belirtilir. Yine de kuram, zekâya yalnızca analitik beceriden daha geniş bakmamız gerektiği fikrini güçlü biçimde gündeme getirmiştir.