- Her iki kuram da zekânın tek bir genel faktöre veya klasik IQ puanına indirgenemeyecek kadar geniş olduğunu savunur.
- Gardner, zekâyı içerik alanlarına göre (müziksel, dilsel, bedensel gibi) sekiz görece bağımsız türe ayırır.
- İki kuram da güçlü ampirik doğrulamadan yoksun olmakla eleştirilir; özellikle önerdikleri bileşenlerin genel zekâ g'den gerçekten bağımsız olduğu sağlam biçimde gösterilememiştir.
- Eğitimciler için Gardner, öğrencilerin farklı güçlü yönlerini fark etmeyi teşvik eden ilham verici bir çerçeve sunar.
İki kuram nelerde benzeşir?
Her iki kuram da zekânın tek bir genel faktöre veya klasik IQ puanına indirgenemeyecek kadar geniş olduğunu savunur. İkisi de gerçek dünya yeteneklerine ve kültürel bağlama önem verir, geleneksel testlerin dar kapsamını eleştirir. Bu yönüyle ikisi de zekâya daha kapsayıcı ve insancıl bir bakış sunar.
Temel farkları nedir?
Gardner, zekâyı içerik alanlarına göre (müziksel, dilsel, bedensel gibi) sekiz görece bağımsız türe ayırır. Sternberg ise içerik alanları yerine zihinsel süreçlere odaklanır ve zekâyı analitik, yaratıcı ve pratik olmak üzere üç işleyiş biçimine ayırır. Yani biri 'hangi alanda zekisin' sorusuna, diğeri 'nasıl bir zihinsel süreç kullanıyorsun' sorusuna yanıt arar.
Bilimsel kanıt açısından nasıl konumlanırlar?
İki kuram da güçlü ampirik doğrulamadan yoksun olmakla eleştirilir; özellikle önerdikleri bileşenlerin genel zekâ g'den gerçekten bağımsız olduğu sağlam biçimde gösterilememiştir. Sternberg, kendi modeli için bazı ölçme araçları ve öngörü çalışmaları sunmuştur; Gardner ise kuramının ölçülebilir bir test üretmeyi amaçlamadığını açıkça belirtir. Bu nedenle ikisi de baskın CHC modeli kadar psikometrik temele sahip değildir.
Hangisini ne zaman dikkate almalı?
Eğitimciler için Gardner, öğrencilerin farklı güçlü yönlerini fark etmeyi teşvik eden ilham verici bir çerçeve sunar. Sternberg ise yaratıcılık ve pratik problem çözmeyi de değerlendirmek isteyenler için yararlı bir bakış sağlar. Yine de zekânın hassas ölçümü gerektiğinde, alanın baskın bilimsel standardı olan CHC tabanlı testler tercih edilir.