Có, một số AI ngôn ngữ lớn (LLM) đạt điểm khá cao trên các câu hỏi kiểu IQ — có báo cáo từ khoảng 120 đến 135 trên những bài test cụ thể. Nhưng con số đó không có nghĩa AI 'thông minh như người': nó phản ánh khả năng khớp mẫu trên kho dữ liệu huấn luyện khổng lồ, chứ không phải trí thông minh tổng quát (g) mà bài test IQ vốn được thiết kế để đo ở con người.
Có, các LLM hiện đại có thể trả lời nhiều câu hỏi kiểu IQ và đạt điểm cao trên một số bài test. Ví dụ trên bộ Mensa Norway, các báo cáo năm 2024-2025 ghi nhận nhiều mô hình đạt mốc 'cao' khi đề được chuyển thành văn bản. Tuy vậy kết quả dao động rất mạnh tùy bài test, tùy cách trình bày câu hỏi và tùy việc đề có lọt vào dữ liệu huấn luyện hay không.
Cần hết sức thận trọng với mọi con số 'IQ của AI'. Thang IQ được chuẩn hóa trên dân số người, với trung bình 100 và độ lệch chuẩn 15 — áp nó cho máy là khập khiễng về mặt thống kê. Các bài kiểm tra 'kháng rò rỉ' (đề mới, AI chưa từng thấy) thường cho điểm thấp hơn hẳn so với đề công khai, cho thấy phần lớn thành tích đến từ việc đã 'gặp' dạng bài tương tự.
Không theo nghĩa con người. Điểm số chỉ cho biết AI giải được bao nhiêu câu trên một bài cụ thể, chứ không đo trí thông minh tổng quát (g) — năng lực nền chi phối nhiều dạng tư duy ở người. LLM mạnh ở nhận diện và tái tạo mẫu trong ngôn ngữ và hình ảnh, nhưng yếu ở những thứ con người làm tự nhiên như lập luận nhân quả vững chắc hay xử lý tình huống thật sự mới lạ.
Vì ma trận tiến triển Raven dựa trên quy luật hình ảnh, mà nhận diện quy luật chính là thế mạnh của AI khi được huấn luyện trên lượng dữ liệu lớn. Giải đúng câu đố không đồng nghĩa với việc hiểu, có ý thức hay biết khái quát hóa sang ngữ cảnh khác. Test IQ chỉ là thước đo gián tiếp của trí thông minh người; với máy, nó càng là một chỉ báo lỏng lẻo hơn nữa.
Không — hãy xem những con số đó là suy đoán, không phải dữ kiện. Các dự phóng IQ tương lai cho AI thường ngoại suy từ điểm test hiện tại theo cách thiếu cơ sở, vì điểm test không quy đổi tuyến tính thành 'trí tuệ'. Nói gọn: AI ngày càng giỏi giải đề kiểu IQ, nhưng mọi tuyên bố 'AI có IQ = N' đều cần kèm cảnh báo nặng và không nên hiểu là AI đã có trí thông minh tổng quát như người.
| Bài test / chuẩn đo | Kết quả AI được báo cáo | Thực chất nó đo gì |
|---|---|---|
| Mensa Norway (đề công khai) | Một số mô hình ~120-135+ | Khớp mẫu trên đề có thể đã thấy khi huấn luyện |
| Bài 'kháng rò rỉ' (đề mới) | Điểm thường thấp hơn rõ rệt | Khả năng khái quát sang bài chưa từng gặp |
| Ma trận tiến triển Raven | Cao trên dạng văn bản hóa | Nhận diện quy luật hình ảnh, không phải hiểu biết |
| Cảnh báo quan trọng | Mọi con số cần xem thận trọng | KHÔNG phải trí thông minh tổng quát (g) của người |