- CHC sắp xếp năng lực nhận thức theo ba tầng.
- Trí thông minh lưu động (Gf) là khả năng suy luận và giải quyết vấn đề mới, không phụ thuộc kiến thức đã học, và thường suy giảm theo tuổi.
- Cattell và Horn phát triển mô hình Gf-Gc qua nhiều thập kỷ, trong khi Carroll (1993) phân tích lại 461 bộ dữ liệu suốt hơn 60 năm để dựng nên thuyết ba tầng của riêng ông.
- CHC cung cấp một ngôn ngữ chung và một bản đồ năng lực giúp thiết kế cũng như diễn giải các bài kiểm tra trí tuệ.
Mô hình ba tầng của CHC là gì?
CHC sắp xếp năng lực nhận thức theo ba tầng. Tầng III là yếu tố g chung ở đỉnh; tầng II gồm khoảng tám đến mười năng lực rộng như trí thông minh lưu động và kết tinh; tầng I gồm hàng chục năng lực hẹp cụ thể. Cấu trúc phân tầng này dung hòa giữa quan điểm một g duy nhất và quan điểm nhiều năng lực riêng biệt.
Trí thông minh lưu động và kết tinh khác nhau ra sao?
Trí thông minh lưu động (Gf) là khả năng suy luận và giải quyết vấn đề mới, không phụ thuộc kiến thức đã học, và thường suy giảm theo tuổi. Trí thông minh kết tinh (Gc) là vốn kiến thức và kỹ năng ngôn ngữ tích lũy qua học tập, thường ổn định hoặc tăng theo tuổi. Sự phân biệt này do Cattell và Horn đề xuất là một trong những đóng góp cốt lõi của CHC.
Lý thuyết này hình thành từ đâu?
Cattell và Horn phát triển mô hình Gf-Gc qua nhiều thập kỷ, trong khi Carroll (1993) phân tích lại 461 bộ dữ liệu suốt hơn 60 năm để dựng nên thuyết ba tầng của riêng ông. Vì hai khung lý thuyết rất giống nhau, giới nghiên cứu hợp nhất chúng thành CHC vào cuối những năm 1990. Đây là một tổng hợp thực nghiệm hiếm có về quy mô.
Vì sao CHC quan trọng trong thực hành?
CHC cung cấp một ngôn ngữ chung và một bản đồ năng lực giúp thiết kế cũng như diễn giải các bài kiểm tra trí tuệ. Nhiều bộ trắc nghiệm phổ biến như Woodcock-Johnson, WISC và KABC đều dựa trên hoặc tham chiếu CHC. Nhờ vậy, nó được xem là khung lý thuyết chủ đạo trong tâm lý học đo lường và đánh giá đương đại.