- Yếu tố g (general intelligence, trí thông minh tổng quát) là một năng lực tinh thần chung mà Spearman cho rằng nằm bên dưới mọi hoạt động nhận thức.
- Positive manifold là hiện tượng các bài kiểm tra năng lực nhận thức khác nhau hầu như luôn có tương quan dương với nhau.
- Spearman tiên phong dùng phân tích nhân tố, một kỹ thuật thống kê do chính ông góp phần phát triển, để tìm cấu trúc ẩn sau các điểm số tương quan.
- Nhiều nhà nghiên cứu, bắt đầu từ Thurstone, lập luận rằng trí thông minh không thể quy gọn về một con số duy nhất mà gồm nhiều năng lực tương đối độc lập.
Yếu tố g là gì?
Yếu tố g (general intelligence, trí thông minh tổng quát) là một năng lực tinh thần chung mà Spearman cho rằng nằm bên dưới mọi hoạt động nhận thức. Trong lý thuyết hai yếu tố của ông, mỗi bài kiểm tra đo lường một phần g và một phần năng lực riêng biệt s gắn với nhiệm vụ cụ thể đó. G được suy ra bằng phương pháp phân tích nhân tố chứ không phải đo trực tiếp.
'Positive manifold' nghĩa là gì?
Positive manifold là hiện tượng các bài kiểm tra năng lực nhận thức khác nhau hầu như luôn có tương quan dương với nhau. Nói cách khác, người giỏi từ vựng cũng thường giỏi suy luận không gian hay toán học hơn mức ngẫu nhiên. Chính tính nhất quán này là bằng chứng thực nghiệm dẫn Spearman đến giả thuyết về một yếu tố chung g.
Spearman phát hiện g bằng cách nào?
Spearman tiên phong dùng phân tích nhân tố, một kỹ thuật thống kê do chính ông góp phần phát triển, để tìm cấu trúc ẩn sau các điểm số tương quan. Khi mọi bài kiểm tra cùng tải lên một nhân tố duy nhất, ông diễn giải nhân tố đó là g. Phương pháp này đã trở thành công cụ trung tâm của tâm lý trắc nghiệm hiện đại.
Lý thuyết của Spearman có những giới hạn nào?
Nhiều nhà nghiên cứu, bắt đầu từ Thurstone, lập luận rằng trí thông minh không thể quy gọn về một con số duy nhất mà gồm nhiều năng lực tương đối độc lập. Bản thân g cũng là một cấu trúc thống kê chứ không phải một 'thứ' cụ thể trong não. Dù vậy, g vẫn là một trong những phát hiện bền vững và được dự báo tốt nhất trong tâm lý học.