- Năm 1990, Peter Salovey và John Mayer định nghĩa trí tuệ cảm xúc như một tập hợp năng lực tinh thần, gồm bốn nhánh: nhận biết cảm xúc, dùng cảm xúc hỗ trợ tư duy, hiểu cảm xúc và quản lý cảm xúc.
- Năm 1995, nhà báo khoa học Daniel Goleman xuất bản cuốn 'Emotional Intelligence' và biến EQ thành hiện tượng toàn cầu.
- Các nhà nghiên cứu thường phân biệt mô hình năng lực (đo EI như một năng lực nhận thức, kiểu Salovey-Mayer) và mô hình hỗn hợp hay đặc điểm (gộp cả nét nhân cách và tự đánh giá).
- EI đo bằng mô hình năng lực có liên hệ vừa phải với hiệu suất xã hội và công việc, sau khi đã tính đến IQ và nhân cách.
Mô hình năng lực của Salovey và Mayer là gì?
Năm 1990, Peter Salovey và John Mayer định nghĩa trí tuệ cảm xúc như một tập hợp năng lực tinh thần, gồm bốn nhánh: nhận biết cảm xúc, dùng cảm xúc hỗ trợ tư duy, hiểu cảm xúc và quản lý cảm xúc. Trong mô hình này, EI là một dạng năng lực thực sự, đo bằng các bài kiểm tra có đáp án đúng sai. Đây là cách tiếp cận khoa học nghiêm ngặt nhất về EI.
Goleman đã phổ biến khái niệm này ra sao?
Năm 1995, nhà báo khoa học Daniel Goleman xuất bản cuốn 'Emotional Intelligence' và biến EQ thành hiện tượng toàn cầu. Phiên bản của ông mở rộng khái niệm sang nhiều phẩm chất như động lực, sự đồng cảm và kỹ năng xã hội, đồng thời tuyên bố EQ có thể quan trọng hơn IQ. Tuy nhiên, một số tuyên bố này vượt xa bằng chứng khoa học lúc bấy giờ.
Có những loại mô hình EI nào?
Các nhà nghiên cứu thường phân biệt mô hình năng lực (đo EI như một năng lực nhận thức, kiểu Salovey-Mayer) và mô hình hỗn hợp hay đặc điểm (gộp cả nét nhân cách và tự đánh giá). Hai cách đo này thường cho kết quả khác nhau và không nên xem là cùng một thứ. Sự lẫn lộn giữa chúng là nguồn gốc của nhiều tranh cãi.
Bằng chứng và giới hạn của trí tuệ cảm xúc là gì?
EI đo bằng mô hình năng lực có liên hệ vừa phải với hiệu suất xã hội và công việc, sau khi đã tính đến IQ và nhân cách. Tuy nhiên, nó không phải 'chìa khóa vạn năng' và thường không dự báo tốt hơn IQ với những kết quả nhận thức thuần túy. Nhìn chung EI là một cấu trúc hữu ích nhưng cần được diễn giải một cách thận trọng và không thổi phồng.